HAYATA DESTEK HİKAYELERİ #15 – KISMET

Doğru zamanda, doğru bilgiye ulaşmak hepimiz için önemlidir – hele ki konu temel haklarımızsa. Suriyeli İngilizce öğretmeni Kısmet’in yolunun Hayata Destek ile kesişmesi ve kadın toplantılarında gönüllü eğitmen olmaya uzanan hikâyesi de tam bununla ilgili. Sahip olduğu hakları bilmediği için büyük zorluklar yaşayan Kısmet, başkalarının aynı durumda kalmasına engel olmak için Hayata Destek ile birlikte çalışıyor.

34 yaşındaki Kısmet, üç çocuk annesi. Suriye’de başlayan savaşın evlerine yaklaşması nedeniyle beş yıl önce Hama’dan eşi ve çocuklarıyla birlikte Gaziantep’e geldi ve üçüncü kızını Türkiye’de dünyaya getirdi. Bir süre Gaziantep’te yaşadıktan sonra ekonomik nedenlerle Hatay’a göç eden aile, İskenderun’a yerleşti. Kısmet bu esnada Hatay’daki bir özel okulda öğretmenlik yapmaya başladı. Zamanla eşiyle problemler yaşamaya başlayan Kısmet, ayrılma kararı aldı.

Fakat en büyük sorun, eşiyle aralarında resmi nikah bulunmamasıydı. Dini nikahın Türkiye’de resmi bir geçerliliği olmadığı için ne yapacağını bilemedi ve eşinden ayrılmak için birçok hakkından feragat etmek zorunda kaldı. En zoru ise tabii ki çocuklarının velayetini eşine teslim etmek oldu. Eşinden boşanabilmek için bir din görevlisi ve iki şahidin eşliğinde medeni kanunun ona tanıdığı bütün haklardan feragat etti; “Boşanmadan dolayı hiçbir hak elde etmedim. Çocuklarım dâhil. Ben bu haklardan tamamen habersizdim. Çünkü haklarımdan vazgeçtiğime dair imza attım. Çocuklarımın velayetini eşime verdim.”

Onca zorluğun ardından kendine yeni bir yaşam kuran Kısmet, kardeşleriyle yaşamaya başladı ve farklı sivil toplum örgütlerinde gönüllülük yapmaya başladı. O dönemde Hayata Destek’in güçlendirme oturumlarından haberdar oldu ve ‘Evlenme ile Gelen Haklar, Boşanma ile Gelen Haklar, Cinsel Suçlarda Haklar, Şiddetle ilgili Haklar ve Geçici Korumadaki Haklar’ başlıklarından oluşan iki günlük eğitim aldı. Bu eğitimin ardından bilgi sahibi olduğu sosyal haklarını Kısmet şöyle tarif ediyor: “Bu projeyi duyduğumda kadınlar için bir şeyler yapacağım için çok heyecanlanmıştım. Eğitimin ardından çocukların benim hakkım olduğunu ve benden alınamayacaklarını öğrendim. Bunu daha önce bilseydim çocuklarımdan asla vazgeçmezdim. Bu eğitimi alana kadar bu süreçten habersizdim. Eğitimlerde çok şey öğrendim. Fakat bir yandan da çok üzgünüm. Vazgeçtiğim haklarımla yüzleştim ve neleri kaybettiğimi anladım. Çocuklarım konusunda artık yapabileceğim bir şey kalmadı. Eğer bu haklarımı bilseydim, yapacak çok şeyim olurdu. Şimdi çocuklarımı ayda üç gün görebiliyorum.”

Kısmet, projeye dair en büyük motivasyonunun, kendi yaşadığına benzer durumdaki kadınların haklarını geç olmadan öğrenmesini sağlamak olduğunu söylüyor. “Gönüllü oldum çünkü benden çok daha ağır durumlar yaşayan kadınlar olabilir. Benim durumum belki ileride çözülebilir ancak onların problemleri, çözülemeyecek noktalara gelebilir. Bunu engelleyebileceğimin bilinciyle çok daha severek anlatıyorum. Kendilerini doğru yerlere yönlendirmeye çalıyorum. 18 yaşında kızlar resmi nikah olmadan gelen evlenme tekliflerini artık reddediyorlar. Birkaç defa da kuaförde yaptım bu oturumları, çünkü Suriyeli kadınların konuşma yeri kuafördür. Zaman geçtikçe tavsiyelerle gittikçe kalabalıklaşıyoruz.”